Phần nền móng đã xây dựng xong
Từ ngày 15/10/2026, người dân TPHCM có thể mua vé xe buýt, vé metro ngay trên ứng dụng VNeID. Thông tin được Công an TPHCM (CATP) công bố tại buổi họp báo kinh tế - xã hội tháng 10 cũng cho thấy TPHCM là địa phương đầu tiên cả nước tích hợp đồng bộ vé xe buýt và metro trên nền tảng định danh điện tử quốc gia.
Thượng tá Hồ Thị Lãnh, Phó Trưởng phòng Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội CATP, cho biết tại buổi họp báo, VNeID "đã không ngừng mở rộng quy mô và trở thành một nền tảng siêu ứng dụng" với 42 nhóm thủ tục và tính năng thiết yếu. Chiếc vé metro trên điện thoại là một chi tiết tuy nhỏ, nhưng cho thấy điều cốt lõi của chuyển đổi số: dữ liệu do một ngành xây dựng chỉ thật sự tạo ra giá trị khi được ngành khác dùng chung.
Trong mười nhóm điểm nghẽn mà Kế hoạch 6080/KH-CATP xác định khi Trung tướng Mai Hoàng, Giám đốc CATP, phát động chiến dịch 100 ngày đêm, dữ liệu số là nhóm gắn trực tiếp nhất với nhiệm vụ của lực lượng Công an. Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, căn cước và định danh điện tử là phần "gốc" mà mọi hệ thống khác cần dựa vào để nhận diện một công dân.
Công an cùng người dân sử dụng dịch vụ tại Trạm công dân số ở phường Gò Vấp
Ở phần việc này, TPHCM đã có nền tảng vững chắc. Theo số liệu CATP công bố ngày 15/10, Thành phố đã cấp 7,8 triệu thẻ căn cước; khoảng 7,2 triệu tài khoản định danh điện tử đã được đăng ký, trong đó trên 6,9 triệu tài khoản đã kích hoạt, đạt khoảng 96%. Trên phạm vi cả nước, số liệu do Cục Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội - Bộ Công an cung cấp cho thấy 100% công dân đã có số định danh cá nhân, 86,4 triệu tài khoản định danh điện tử đã được cấp cho công dân Việt Nam, và ứng dụng VNeID có khoảng 3-6 triệu người dùng mỗi ngày.
Đáng chú ý hơn những con số về độ phủ là những con số về việc dữ liệu đã thay người dân "đi lại, khai lại". Cũng theo Cục Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội, tính đến 30/9/2026 đã có khoảng 768.000 lượt tra cứu dữ liệu trên VNeID để xác định điều kiện hưởng chính sách; hơn 14.700 hồ sơ cư trú và một số hồ sơ cấp hộ chiếu được miễn phí; 23,3 triệu lượt cung cấp thông tin tài khoản thanh toán, hơn 334.000 lượt cung cấp thông tin giấy phép lái xe và hơn 103.000 giấy khai sinh đã được thực hiện qua nền tảng này.
Mỗi lượt tra cứu như vậy là một lần cơ quan Nhà nước tự tìm thông tin trong hệ thống, thay vì yêu cầu người dân mang giấy tờ đến chứng minh. Đó chính là ý nghĩa thực tế của yêu cầu dữ liệu phải "đúng, đủ, sạch, sống", cụm từ đã trở thành tiêu chuẩn chung của ngành Công an và được Thủ tướng Lê Minh Hưng nhắc lại tại phiên họp Ban Chỉ đạo 57 Trung ương ngày 28/9/2026, kèm hai yêu cầu "thống nhất, dùng chung".
Nếu dữ liệu dân cư là phần đã có nền móng, thì bức tranh liên thông dữ liệu của cả hệ thống chính quyền TPHCM lại cho thấy một khoảng cách đáng kể. Ngày 13/10/2026, Đoàn giám sát chuyên đề của Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội làm việc với UBND TPHCM về việc thực hiện chính sách, pháp luật về chuyển đổi số. Trước đó một ngày, đoàn đã khảo sát Trung tâm Phục vụ hành chính công Thành phố, Trung tâm Phục vụ hành chính công phường Thủ Đức, xã Đông Thạnh và Trung tâm Dữ liệu Thành phố.
Đoàn ghi nhận nhiều kết quả: tỷ lệ hồ sơ trực tuyến tăng từ 21,85% lên 60,16% vào tháng 9/2026; Thành phố vận hành ổn định 13 nền tảng dùng chung trên điện toán đám mây; kho dữ liệu tích lũy 56,5 triệu thông tin, giấy tờ số. Nhưng đoàn cũng chỉ ra rằng 155 cơ sở dữ liệu của Thành phố chưa kết nối với Trung tâm Dữ liệu quốc gia, và theo bài tường thuật, hệ quả là hơn 71.000 hồ sơ bị trễ hạn, chiếm gần 48%, từ tháng 6/2026 đến thời điểm giám sát.
Dữ liệu được chuẩn hóa, kết nối và khai thác hiệu quả sẽ giúp TPHCM cải thiện chất lượng giải quyết thủ tục hành chính cho người dân
Một chi tiết khác trong báo cáo giám sát cho thấy gánh nặng chuyển từ người dân sang cán bộ cơ sở. Mỗi công chức cấp xã, phường phải sử dụng 30-36 phần mềm chuyên ngành và mất khoảng 5 giờ mỗi ngày để nhập liệu; tài khoản liên thông duy nhất vẫn chưa được các bộ, ngành phản hồi cụ thể. Dịch vụ công còn bị chia nhỏ thành nhiều ứng dụng riêng của từng ngành, làm giảm tính ưu việt của mô hình "một cửa". Có thể thấy điểm nghẽn không nằm ở việc thiếu dữ liệu, mà ở chỗ dữ liệu chưa gặp nhau. Dữ liệu dân cư đã sẵn sàng làm "chìa khóa" nhận diện công dân, nhưng khi hệ thống của một ngành chưa kết nối, cán bộ vẫn phải nhập tay, còn người dân vẫn phải nộp lại giấy tờ.
Nhận định này cũng tương đồng với đánh giá từ chính cơ quan chuyên môn của Thành phố. Trong một lần trao đổi với báo chí hồi giữa tháng 9, bà Võ Thị Trung Trinh, Giám đốc Trung tâm Chuyển đổi số TPHCM, cho rằng điểm nghẽn lớn nhất là dữ liệu số của Thành phố còn "cát cứ", chưa "đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất, dùng chung". Hệ quả, theo bà, là "người dân vẫn phải khai báo lại nhiều thông tin đã có trong hệ thống".
Đo bằng "số lần không phải khai lại"
Khoảng cách giữa con số và đời sống được thu hẹp nhiều nhất ở cấp cơ sở, nơi Công an phường, xã trực tiếp hướng dẫn người dân dùng tiện ích số. Tại Ngày hội Chuyển đổi số phường Cầu Kiệu năm 2026, với chủ đề "Khai thác dữ liệu hiệu quả, nâng cao chất lượng quản lý và phục vụ", người dân được trải nghiệm kiosk kiểm tra chỉ số sức khỏe và thực hiện dịch vụ công tại Trạm Công dân số đặt trong công viên. Cách thiết kế kiosk giúp người dân tiếp cận và sử dụng các tiện ích được tích hợp.
Người dân khu phố 11, phường Cầu Kiệu, cho biết việc dùng VNeID giúp cập nhật thông tin nhanh hơn và nâng cao khả năng phòng tránh lừa đảo trên mạng và gọi Trạm Công dân số là "cánh tay nối dài của chính quyền". Những ý kiến này cho thấy người dân không quan tâm dữ liệu của mình nằm ở cơ sở dữ liệu nào, do ngành nào quản lý. Họ chỉ cảm nhận được chuyển đổi số khi một việc vốn mất thời gian nay được làm nhanh hơn, ngay gần nhà hoặc ngay trên điện thoại.
TPHCM là địa phương đầu tiên trong cả nước tích hợp đồng bộ vé xe buýt và metro trên VNeID
Chặng nước rút của chiến dịch đang được đặt dưới những yêu cầu ngày càng chặt chẽ. Tại phiên họp ngày 28/9, Thủ tướng Lê Minh Hưng yêu cầu chuyển từ đo lường đầu vào sang đánh giá đầu ra, không lấy số lượng văn bản, đề tài hay nền tảng làm thước đo. Ở TPHCM, thông báo kết luận của Phó Bí thư Thành ủy Đặng Minh Thông công bố ngày 19/10 yêu cầu khối cơ quan Đảng hoàn thành toàn bộ nhiệm vụ của kế hoạch 100 ngày trước ngày 15/11/2026 và gắn kết quả chuyển đổi số với đánh giá KPI hằng quý của người đứng đầu. Kết luận của Đoàn giám sát Quốc hội cũng đi theo hướng đó. Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường Trần Văn Khải yêu cầu kiểm chứng số liệu và lấy kết quả thực chất làm căn cứ đánh giá, quy hoạch người đứng đầu.
Với điểm nghẽn về dữ liệu, "đầu ra" có thể được đo bằng một câu hỏi đơn giản, đó là người dân đã bớt được bao nhiêu lần phải khai lại, nộp lại những thông tin Nhà nước đã có? Câu trả lời không nằm trong số cơ sở dữ liệu được xây thêm, mà ở số thành phần hồ sơ được cắt giảm, số thủ tục được giải quyết bằng dữ liệu sẵn có, và số hồ sơ không còn trễ hạn vì hệ thống không chịu "nói chuyện" với nhau.
Ở phần việc của mình, lực lượng Công an đã chuẩn bị xong phần nền móng: dữ liệu dân cư, căn cước, định danh điện tử, cùng một ứng dụng đủ sức gánh từ thủ tục cư trú đến vé metro. Phần còn lại đòi hỏi trách nhiệm liên thông của từng ngành, từng hệ thống, không một lực lượng nào có thể làm thay phần việc ấy.
Còn hơn một tháng trước hạn chót 30/11/2026. Nếu đến lúc tổng kết, một người dân đến làm thủ tục ở phường mà không phải xuất trình lại những giấy tờ Nhà nước đã lưu giữ, đó sẽ là bằng chứng rõ ràng nhất cho thấy điểm nghẽn về dữ liệu đã thực sự được tháo gỡ.