Việt Nam - Hàn Quốc vượt ngưỡng quan hệ "đối tác kinh tế"

Ý nghĩa chuyến thăm

Việt Nam - Hàn Quốc là một trong những mối quan hệ phát triển nhanh nhất ở Châu Á trong 3 thập niên qua. Hai nước thiết lập quan hệ ngoại giao ngày 22/12/1992, nâng lên "Đối tác toàn diện trong thế kỷ XXI" vào năm 2001, "Đối tác hợp tác chiến lược" năm 2009 và "Đối tác chiến lược toàn diện" vào tháng 12/2022. Tốc độ này cho thấy đây không còn là mối quan hệ thuần túy thương mại, mà đã trở thành cấu trúc gắn kết đa tầng giữa chính trị, kinh tế, an ninh, văn hóa và giao lưu nhân dân.

Năm 2025, kim ngạch thương mại song phương đạt 89,5 tỷ USD, tăng 9,6% so với năm trước; riêng quý I/2026 đã lên 26,9 tỷ USD. Tính đến hết tháng 3/2026, HQ có 10.447 dự án còn hiệu lực tại VN với tổng vốn đăng ký 98,9 tỷ USD, tiếp tục giữ vị trí nhà đầu tư nước ngoài lớn nhất. Với hơn 350.000 người Việt đang sinh sống tại HQ và trên 200.000 người Hàn cư trú tại VN, thống kê cho thấy có trên 100.000 gia đình đa văn hóa Việt - Hàn; riêng khách HQ đến VN năm 2025 đạt khoảng 4,3 triệu lượt. Mối quan hệ có mật độ gắn kết con người, vốn đầu tư, hàng hóa xuyên biên giới như thế đã vượt ngưỡng "đối tác kinh tế", trở thành liên kết song phương đúng nghĩa.

Từ góc độ ngoại giao, có thể thấy lịch trình chuyến thăm mở đầu bằng cuộc gặp gỡ cộng đồng Hàn kiều, nhấn mạnh nhân tố nâng đỡ quan hệ song phương không chỉ là nhà nước mà còn là cộng đồng doanh nghiệp và kiều dân. Nghi thức đặt vòng hoa viếng Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh, tiếp đến là lễ đón cấp Nhà nước và hội đàm với Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm là thông điệp tôn trọng trực tiếp đối với lịch sử chính trị và tính chính danh biểu tượng của hệ thống chính trị VN. Việc cùng tham quan Hoàng thành Thăng Long trong ngày cuối cho thấy 2 bên muốn đặt cuộc đối thoại hiện thời trong khung dài hơn để quan hệ hướng đến sự thấu hiểu văn hóa, văn minh và xây dựng (XD) lòng tin chiến lược.

Tổng Bí thư Tô Lâm hội đàm với Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung trong chuyến thăm cấp Nhà nước tới Hàn Quốc, tháng 8/2025. Ảnh: TTXVN

Ở góc độ chính trị đối ngoại, HQ cho thấy là đối tác chiến lược đáng tin cậy của VN trong dài hạn; còn VN cũng thể hiện sự duy trì nhịp độ đối ngoại chủ động, cân bằng và liên tục; đồng thời chứng minh sự ổn định thể chế và năng lực của 2 bên trong việc chuyển hóa tính chất mối quan hệ gắn cùng kiến tạo lòng tin chiến lược.

Các trụ cột và chiến lược hợp tác

Đây là thời điểm mà quan hệ song phương dịch chuyển từ các ngành truyền thống sang những lĩnh vực quyết định sức mạnh quốc gia trong thập niên tới. Tuyên bố chung VN - HQ tháng 8/2025 đã xác định rõ các ưu tiên: thương mại và đầu tư chất lượng cao, chuỗi cung ứng, AI, bán dẫn, công nghệ sinh học, vật liệu mới, đổi mới sáng tạo, năng lượng tái tạo, chuyển đổi số trong ngành năng lượng, hợp tác điện khí, lưới điện, hydro, amoniac xanh, điện hạt nhân, hạ tầng chiến lược và chuỗi cung ứng khoáng sản cốt lõi. Các công cụ tài chính nhà nước cũng được ghi chú khá rõ, với 2 khuôn khổ EDCF (Quỹ Hợp tác phát triển kinh tế Hàn Quốc) và EDPF (Quỹ Xúc tiến kinh tế Hàn Quốc), mỗi khuôn khổ trị giá 2 tỷ USD đến năm 2030. Ngoài AI, khoa học công nghệ và chuyển đổi năng lượng, hai bên đang muốn cùng XD danh mục dự án trung hạn cho giai đoạn tăng trưởng mới của VN và giai đoạn tái cấu trúc chuỗi cung ứng của HQ.

Bên cạnh đó, hợp tác về quốc phòng là lĩnh vực thể hiện sự chuyển biến và mức độ sâu sắc của quan hệ giữa 2 nước. Tuyên bố chung tháng 8/2025 xác định rõ VN - HQ sẽ mở rộng đối thoại cấp bộ trưởng và đối thoại chiến lược thứ trưởng, tăng cường trao đổi đoàn, thúc đẩy hợp tác an ninh biển, huấn luyện, công nghiệp quốc phòng, công nghệ quốc phòng, công nghiệp an ninh, rà phá bom mìn, gìn giữ hòa bình của Liên hợp quốc và chia sẻ thông tin về các vấn đề chiến lược.

Các kỹ sư, công nhân Việt Nam đang tham gia nhiều dự án trọng điểm của Tập đoàn Samsung Hàn Quốc

Với HQ, Chiến lược Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương xác định rõ mục tiêu XD mạng lưới an ninh kinh tế, thúc đẩy hợp tác công nghệ mũi nhọn, tăng khả năng chống chịu chuỗi cung ứng và dẫn dắt hợp tác về khí hậu - năng lượng; mặt khác, chiến lược ấy cũng tự mô tả là "bao trùm", không nhằm vào hay loại trừ bất kỳ nền kinh tế cụ thể nào. Chính vì thế, VN trở thành một đối tác lý tưởng vì đủ quan trọng trong ASEAN, đủ lớn về thị trường và sản xuất, đủ thận trọng về địa chính trị.

Đặc biệt, trong bối cảnh hiện nay khi Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) cảnh báo Châu Á dễ tổn thương trước cú sốc năng lượng do xung đột ở Trung Đông, VN đã kéo dài biện pháp miễn thuế nhiên liệu để ổn định thị trường trong nước; còn với HQ, vấn đề càng phức tạp hơn hơn khi nước này xem Eo biển Hormuz là huyết mạch liên quan đến an ninh năng lượng của mình; cùng lúc, cuộc chiến Nga - Ukraine tiếp tục thúc đẩy tái vũ trang và tái cấu trúc công nghiệp QP...; giữa môi trường như vậy, việc 2 nước đề cập đến ổn định năng lượng, chuỗi cung ứng, khoáng sản cốt lõi, AI, chuyển đổi năng lượng và công nghiệp quốc phòng không phải là câu chuyện chính sách, mà là phản ứng cấp thiết của các quốc gia phụ thuộc nhiều về phương diện này.

Chuyến thăm VN của Tổng thống HQ Lee Jae Myung lần này không phải là những văn bản được ký kết mà là năng lực chuyển hóa mối quan hệ giữa 2 nước từ "gắn bó kinh tế sâu sắc" sang "cùng thiết kế năng lực chiến lược". Mật độ đan xen lợi ích hiện nay với gần 100 tỷ USD vốn đầu tư, gần 90 tỷ USD thương mại năm 2025, hàng trăm ngàn cư dân song phương và khung hợp tác chiến lược đã được định hình tương đối rõ, 2 nước có thể tăng tốc các dự án về AI, bán dẫn, năng lượng tái tạo, điện hạt nhân, hạ tầng chiến lược, khoáng sản cốt lõi, an ninh biển và đào tạo nhân lực. Trong một thế giới đầy biến động, VN - HQ cùng XD mối quan hệ sâu rộng vì lợi ích mỗi nước.