Chuỗi kiếm tiền đến từ nội dung tai tiếng
Công thức chung của nhóm Phú Lê gồm phát ngôn gây sốc, khoe tiền, xe sang, quá khứ tù tội và công kích nhau trên livestream để tạo tranh cãi. Khi tài khoản mạng xã hội (MXH) thu hút lượng lớn lượt xem (view), các đối tượng bắt đầu nhận quảng cáo và livestream bán hàng. Một số người kêu gọi từ thiện hoặc mở doanh nghiệp, biến hình ảnh trên mạng thành công cụ hỗ trợ hoạt động kinh doanh.
Bản chất của mô hình này không phải là kinh doanh dựa trên chất lượng sản phẩm, cũng không hẳn là kinh doanh dựa trên uy tín cá nhân theo nghĩa thông thường. Đó là việc chuyển hóa một loại "vốn" đặc biệt, được tạo ra từ sự tò mò, thậm chí là sự sùng bái mù quáng của một số bộ phận công chúng, đặc biệt là giới trẻ, thành sức mua đối với sản phẩm.
Chính vì vậy, giai đoạn kiếm tiền luôn đến sau giai đoạn gây tai tiếng, chứ không ngược lại. Tai tiếng là "chi phí đầu tư” ban đầu, còn bán hàng là giai đoạn "thu hoạch". Bên cạnh nguồn thu từ lượng view lớn, các tài khoản này còn có thể nhận được khoản tiền không nhỏ từ quảng cáo thông qua cơ chế chia sẻ doanh thu của các nền tảng MXH.
Vợ chồng Phú Lê và đồng bọn tại cơ quan điều tra
Do mô hình kinh doanh này dựa trên sự thiếu trung thực về chất lượng sản phẩm cũng như xuất xứ hàng hóa, các vi phạm pháp luật về thuế, kế toán, quảng cáo và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng có thể phát sinh. Diễn biến trong tuần qua cho thấy cơ quan điều tra đang lần theo toàn bộ chuỗi giá trị này, chứ không dừng ở một nhân vật "giang hồ mạng" hay những nội dung do họ đăng tải.
Ngày 22/8/2026, Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an TP Hà Nội khởi tố Nguyễn Thị Hương, thường được biết đến với tên tài khoản "Cô giáo Hương", cùng chồng là Vũ Hải Long về tội "Lừa dối khách hàng". Đây là diễn biến trong quá trình mở rộng điều tra vụ án liên quan Phú Lê và Lã Thúy Kiều.
Các bị can bị khởi tố liên quan hoạt động quảng cáo, bán sản phẩm Loramen không đúng sự thật, thu lời bất chính hơn 11,6 tỷ đồng. Trên MXH, tài khoản "Cô giáo Hương" thường xuyên đăng bài và video quảng cáo nhãn hàng Loramen, trong đó có clip quay cùng Phú Lê; ngoài ra, một số clip còn có sự xuất hiện của Bùi Xuân Huấn, tức Huấn "Hoa Hồng".
Trước đó, tháng 4/2025, Phòng An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao Công an TP Hà Nội đã xử phạt vi phạm hành chính đối với Nguyễn Thị Hương do đăng tải clip có nội dung đánh bạc. Người này thừa nhận việc dàn dựng clip rồi đăng tải nhằm câu like, câu view, tăng lượt tương tác để kinh doanh sản phẩm của mình.
Lời khai này cho thấy nội dung phản cảm không phải mục đích, mà là phương tiện; lượt tương tác không phải kết quả, mà là nguyên liệu đầu vào cho hoạt động bán hàng. Chuỗi này còn tiếp tục được mở rộng khi cùng ngày 22/8/2026, trong quá trình điều tra vụ án Phú Lê, cơ quan chức năng khởi tố thêm Khúc Thị Phương Thúy, Giám đốc Công ty sản xuất mỹ phẩm Cosmetic Garden. Ba mắt xích đã hiện diện trong cùng một vụ án: cơ sở sản xuất, người có ảnh hưởng đứng ra quảng cáo và pháp nhân thương mại tiếp nhận dòng tiền bán hàng.
Huấn Hoa Hồng (trái) và Phú Lê khoe hình ảnh đi làm từ thiện
Một phiên bản có phần khác của "giang hồ mạng" là trường hợp TikToker Phạm Tuấn bị khởi tố ngày 22/8 cùng 9 người khác. Cơ quan điều tra cáo buộc nhóm này sử dụng kênh YouTube để đăng tải các video mang nội dung băng nhóm, giang hồ, bạo lực học đường. Bước đầu, cơ quan điều tra xác định hoạt động sản xuất, đăng tải những nội dung phản cảm này đã tạo ra số lượt xem lớn, từ đó giúp thu lợi hàng trăm triệu đồng từ quảng cáo.
Vận dụng nhiều luật để xử lý
Điểm đáng chú ý về mặt pháp lý là chuỗi vụ việc xử lý "giang hồ mạng" hiện nay không chỉ được xem xét dưới một tội danh duy nhất, mà có thể liên quan đến nhiều quy định pháp luật thuộc các lĩnh vực khác nhau. Cách tiếp cận này cho thấy cơ quan chức năng đang từng bước nhìn nhận hiện tượng "giang hồ mạng" không đơn thuần là vấn đề nội dung trên không gian mạng, mà còn gắn với hoạt động kinh doanh, quảng cáo, tài chính và nghĩa vụ thuế.
Đầu tiên là các hành vi liên quan đến lĩnh vực kế toán như để ngoài sổ sách kế toán tài sản của đơn vị kế toán, không ghi sổ kế toán tài sản liên quan, lập từ hai hệ thống sổ kế toán trở lên, ghi chép sai sự thật, hủy bỏ hoặc làm giả tài liệu kế toán gây thiệt hại nghiêm trọng. Những hành vi này có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội "Vi phạm quy định về kế toán gây hậu quả nghiêm trọng" theo Điều 221 Bộ luật Hình sự. Đây là nhóm hành vi cho thấy hoạt động kinh doanh trên mạng, dù được xây dựng bằng hình ảnh cá nhân hay sức hút của các tài khoản MXH, cuối cùng vẫn phải tuân thủ những nguyên tắc cơ bản về quản lý tài chính, ghi nhận doanh thu và thực hiện nghĩa vụ với Nhà nước.
Kế tiếp là tội "In, phát hành, mua bán trái phép hóa đơn, chứng từ thu nộp ngân sách nhà nước". Theo Điều 203 Bộ luật Hình sự, các hành vi như mua bán hóa đơn khống, mua bán hóa đơn không kèm hàng hóa, dịch vụ hoặc sử dụng hóa đơn của tổ chức khác để hợp thức hóa đầu vào, đầu ra có thể cấu thành tội danh này khi đáp ứng các dấu hiệu luật định. Tội phạm này chủ yếu áp dụng hình phạt tiền, nhưng trong một số trường hợp có thể bị phạt tù với mức cao nhất đến 5 năm; pháp nhân thương mại phạm tội cũng có thể bị xử lý theo quy định.
Ở một tầng khác là tội "Lừa dối khách hàng" theo Điều 198 Bộ luật Hình sự. Trường hợp phạm tội có tổ chức, có tính chất chuyên nghiệp, dùng thủ đoạn xảo quyệt hoặc thu lợi bất chính từ 50 triệu đồng trở lên, người phạm tội có thể bị phạt tiền từ 100 đến 500 triệu đồng hoặc phạt tù từ 1 đến 5 năm. Quy định này đặc biệt đáng chú ý trong bối cảnh nhiều người nổi tiếng trên MXH sử dụng hình ảnh, mức độ nổi tiếng và lượng người theo dõi để giới thiệu, quảng bá sản phẩm.
"Cô giáo Hương" trong một buổi livestream với Phú Lê
Tại cơ quan điều tra, Phú Lê khai rằng chưa tìm hiểu đầy đủ về các sản phẩm cũng như giấy tờ công bố liên quan nhưng vẫn thực hiện quảng cáo. Trong đó, sản phẩm Loramen được quảng cáo không đúng sự thật, phóng đại công dụng nhằm bán được nhiều hàng. Tuy nhiên, theo quy định hiện hành, việc cho rằng "không biết" về sản phẩm không đồng nghĩa với việc đương nhiên được loại trừ trách nhiệm. Hoạt động quảng cáo phải bảo đảm tính trung thực, chính xác và không gây nhầm lẫn cho người tiếp nhận thông tin.
Việc vận dụng đồng thời nhiều nhóm quy định nói trên cho thấy cách tiếp cận của cơ quan tố tụng đang chuyển từ việc chỉ xem xét từng nội dung vi phạm sang nhận diện cả chuỗi hoạt động có dấu hiệu sai phạm. Chuỗi đó có thể bắt đầu từ khâu sản xuất, tiếp đến là quảng cáo, sử dụng người có ảnh hưởng để tạo niềm tin, livestream bán hàng, tiếp nhận và luân chuyển dòng tiền, sau đó là hạch toán doanh thu, lập hóa đơn và thực hiện nghĩa vụ thuế. Khi một mắt xích có dấu hiệu vi phạm, việc điều tra có thể mở rộng sang những mắt xích liên quan để xác định đầy đủ bản chất vụ việc.
Điều này cũng đặt ra một thông điệp quan trọng đối với những người đang hoạt động trên MXH. Sự nổi tiếng không tạo ra một "vùng miễn trừ" về pháp luật. Lượng người theo dõi lớn không đồng nghĩa với quyền quảng bá bất kỳ sản phẩm nào theo bất kỳ cách nào. Câu chuyện "câu view" để tạo sức ảnh hưởng rồi chuyển sức ảnh hưởng đó thành doanh thu có thể bắt đầu từ những nội dung tưởng như chỉ nhằm giải trí, nhưng khi gắn với quảng cáo, bán hàng và dòng tiền, nó trở thành một hoạt động kinh tế chịu sự điều chỉnh của pháp luật.
Về mặt chính sách, chuỗi vụ án này sẽ càng có tác dụng răn đe nếu ranh giới giữa hoạt động sáng tạo nội dung hợp pháp và hành vi lợi dụng MXH để trục lợi, lừa dối người tiêu dùng được các cơ quan tố tụng làm rõ, đồng thời được truyền thông rộng rãi. Khi đó, những người muốn kinh doanh theo kiểu "câu view" sẽ hiểu rằng sức ảnh hưởng trên mạng luôn đi kèm trách nhiệm. Một khi "xe trước đổ”, "xe sau" cần nhìn vào đó để tránh, thay vì tiếp tục lặp lại con đường cũ.
Tuy nhiên, sổ sách, hóa đơn, doanh thu và các điều luật mới chỉ phản ánh phần hậu quả có thể đo đếm bằng tiền. Có một loại thiệt hại khác khó định lượng và gần như không thể hiện đầy đủ trong bất kỳ kết luận điều tra nào: đó là những gì hàng triệu người xem, đặc biệt là người trẻ, đã tiếp nhận trong suốt những năm các nội dung phản cảm được lan truyền tự do trên MXH.
Khi những hành vi khoe tiền, khoe quyền lực, cổ súy bạo lực, đề cao lối sống bất chấp pháp luật được biến thành nội dung giải trí và liên tục xuất hiện trước mắt người trẻ, tác động của nó không chỉ dừng ở vài lượt xem hay một sản phẩm được bán ra. Nó có thể góp phần làm sai lệch nhận thức về giá trị của thành công, đồng tiền, danh dự và trách nhiệm xã hội. Nguy hiểm hơn, khi tai tiếng trở thành một "tài sản" có thể quy đổi thành lượt xem, quảng cáo và doanh thu, sự phản cảm có nguy cơ bị biến thành một mô hình kiếm tiền.
(CATP) Công thức chung của đa số "giang hồ mạng" khá giống nhau: quá khứ phạm tội, sử dụng nội dung gây sốc, thậm chí thô tục để "câu view", thu hút hàng triệu người theo dõi (follower) trên mạng xã hội (MXH). Sau đó là livestream bán hàng, làm từ thiện và tiếp tục thu hút thêm follower. Một số người còn lập doanh nghiệp để đánh bóng tên tuổi, khoe tài sản khủng, tạo dựng hình ảnh hào nhoáng và rao giảng đạo lý.