Vượt ngàn gian nan
Sinh trưởng trong một gia đình nông dân ở huyện Yên Thành, gia đình Đại úy Nguyễn Đức Trọng có 8 anh chị em. Từ nhỏ, ông Trọng đã được đấng sinh thành hun đúc tinh thần đánh giặc qua những câu chuyện, bài hát về truyền thống cách mạng của quân và dân ta. Cha mẹ và chị gái của ông cùng người dân cả nước cũng tham gia cuộc kháng chiến chống Pháp, Mỹ. Bên cạnh việc nỗ lực đèn sách, ông Trọng còn phụ giúp gia đình làm ruộng. Đến tuổi trưởng thành, ông càng nhận thức rõ hơn hành động của mình rằng phải tham gia quân ngũ để góp sức giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước.
Đại úy Nguyễn Đức Trọng (ngoài cùng bên phải) cùng đồng đội trên chiếc xe tăng tấn công vào Dinh Độc Lập
Bên ấm trà nóng, trong ký ức về những ngày tháng 4 hào hùng, ông Trọng kể: "Khi vừa tròn 18 tuổi, được lệnh tổng động viên của Nhà nước, tôi đành gác lại việc học để hăng hái lên đường nhập ngũ. Từ bé, hình ảnh đẹp về người Bộ đội Cụ Hồ luôn hiện hữu trong tâm trí khiến tôi nhiều đêm thao thức không thể chợp mắt. Tôi chỉ mong mau trưởng thành để được ra trận, góp sức đánh đuổi quân xâm lược. Khi tôi nhập ngũ, cha mẹ ở nhà vừa sản xuất cung cấp lương thực, thực phẩm cho tiền tuyến, vừa tham gia dân công hỏa tuyến".
Sau hơn 3 tháng huấn luyện tân binh, tháng 7/1974, ông Trọng vào Quảng Nam - Đà Nẵng tham gia chiến dịch Thượng Đức. Đây là một trận đánh quan trọng trong Chiến dịch Tây Nguyên thời kỳ kháng chiến chống Mỹ, diễn ra từ tháng 7 đến tháng 11/1974, tại huyện Đại Lộc, tỉnh Quảng Nam. Đây cũng là một trong những trận đánh lớn giữa quân Giải phóng miền Nam Việt Nam và quân lực Việt Nam Cộng Hòa, được coi là bước thử nghiệm quan trọng trước Chiến dịch Hồ Chí Minh năm 1975.
Ông cho biết: Thượng Đức là một quận lỵ nhỏ nhưng có vị trí chiến lược quan trọng, được ví như "cánh cửa thép" bảo vệ Đà Nẵng từ hướng Tây. Quân đội Việt Nam Cộng Hòa đã xây dựng ở đây một cụm cứ điểm mạnh với nhiều công sự kiên cố. Để chuẩn bị cho cuộc Tổng tiến công năm 1975, quân Giải phóng quyết định mở chiến dịch đánh chiếm Thượng Đức, nhằm kiểm tra sức mạnh tác chiến của các đơn vị chủ lực và thu hút lực lượng địch khỏi Tây Nguyên. Đến đầu tháng 11, Thượng Đức hoàn toàn thuộc quyền kiểm soát của quân Giải phóng.
"Trong thời gian tham gia chiến dịch trên, nhiều lần tôi may mắn thoát chết trong gang tấc. Một lần, tôi cùng đồng đội vác cây gỗ làm hầm chữ A trên chốt thì bị quân địch bất ngờ dội pháo khiến chúng tôi bất tỉnh. Khi tỉnh dậy, tôi thấy mình bị thương nhẹ. Một lần khác, tôi được phân công trực gác từ 2 đến 4 giờ sáng hôm sau. Khi tôi vừa hết ca thì quân địch đánh pháo bất ngờ lúc rạng sáng, khiến đồng đội của tôi là đồng chí Nguyễn Xuân Đài, Tiểu Đội trưởng hy sinh. Tiếp đó, trong lần tôi cùng đồng đội kéo pháo lúc 4 giờ sáng, bất ngờ quả mìn chống tăng nổ gần khiến đồng chí Trần Hữu Chiến, Tiểu đoàn phó hy sinh...", ông rơm rớm nước mắt nhớ lại.
Ông Nguyễn Đức Trọng trong bộ quân phục vào dịp kỷ niệm 50 năm giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước
Suốt chiến dịch, ông Trọng cùng đồng đội thường xuyên ngủ hầm, ăn uống với lương khô, rau rừng, nhiều đồng đội của ông bị sốt rét, bệnh nặng và hy sinh. "Dù khó khăn gian khổ, hiểm nguy nhưng cũng không làm nản lòng mà còn khiến những người lính này kiên cường chiến đấu và chiến thắng. Qua đó, quân ta đã loại khỏi vòng chiến đấu hàng chục ngàn tên địch, mở rộng vùng giải phóng khu vực Nông Sơn - Trung Phước, Thượng Đức và vùng Tây Nam Quế Sơn, Tây Bắc Tam Kỳ với 117.000 dân", ông Trọng cho biết.
Tháng 12/1974, ông Trọng cùng đồng đội tham gia đánh trận Khe Tre. Đây là một vị trí chiến lược thuộc huyện Nam Đông, tỉnh Thừa Thiên - Huế. Khu vực này rừng núi hiểm trở, giữ vai trò quan trọng trong việc kiểm soát hành lang giữa miền núi và đồng bằng ven biển. Khi đó, ông được phân công cùng bộ đội hỏa lực chi viện cho bộ binh đánh trước, yểm trợ. Trong thời gian một ngày từ Khe Tre xuống Đại Lộc, ông cùng đồng đội kéo pháo lên Núi Truồi dùng hỏa lực đã phá hàng chục lô cốt của địch để bộ binh và xe tăng vượt đèo xuống Huế.
Tiếp đó, ông cùng đồng đội được phân công nhiệm vụ dò mìn cho xe tăng di chuyển xuống Đà Nẵng và giải phóng địa phương này. "Trong lần hành quân đó, nhiều đồng đội của tôi đã anh dũng hy sinh do gặp phải mìn của quân địch...", ông Trọng xúc động nói.
Ông Trọng và đồng đội trong một buổi giao lưu
Thần tốc tiến vào giải phóng Sài Gòn
Tháng 3/1975, ông Trọng (thuộc Lữ đoàn 219 Công binh Quân đoàn 2) sau 7 ngày hành quân thần tốc với xe tăng và xe tải, men theo Quốc lộ 1A, ông Trọng cùng đồng đội vào đánh Tuy Hòa, giải phóng Phú Yên vào ngày 01/4/1975. Đây là trận đánh quan trọng giúp quân Giải phóng kiểm soát hoàn toàn tỉnh Phú Yên, mở đường tiến vào Nam Trung Bộ.
"Khoảng 23 giờ một ngày cuối tháng 3/1975, chúng tôi được phân công nhiệm vụ trinh sát mở đường. Gần đến Phan Rang (Ninh Thuận) thì phát hiện đèn pha của quân địch. Lập tức, tôi cùng đồng đội tấp ngay xe vào lề, xuống cống tôn bên đường trú ẩn. Trong đêm, quân địch liên tiếp dội bom pháo kích, nhưng chúng tôi vẫn an toàn... Quân chủ lực của ta sau đó đã có mặt đánh tan quân địch. Đến ngày 14 và 15/4/1975, quân Giải phóng dùng pháo binh và đặc công tấn công các vị trí phòng thủ quanh Phan Rang, khiến quân đội Việt Nam Cộng Hòa hoang mang. Ngày 16/4/1975, Sư đoàn 325 và Sư đoàn 3 của quân Giải phóng mở đợt tấn công chính, đánh vào trung tâm thị xã Phan Rang. Lực lượng quân đội Việt Nam Cộng Hòa chống trả quyết liệt nhưng nhanh chóng bị áp đảo. Ngày 17/4/1975, toàn bộ hệ thống phòng thủ của Quân đội Việt Nam Cộng hòa bị vỡ, nhiều sĩ quan cao cấp bị bắt", ông Trọng kể.
Kể chuyện với bạn bè quốc tế về thời khắc lịch sử 30/4
Đến ngày 18/4/1975, ông Trọng cùng đồng đội đánh vào Phan Thiết. Khi đó, ông được phân công nhiệm vụ dò mìn dưới chân cầu khoảng 10m và đoạn đường phía trước để bộ binh, xe tăng đi qua. Lần này, ông Trọng cũng suýt hy sinh nếu không được đồng đội yểm trợ phía sau. Đến 23 giờ, quân ta đã làm chủ Phan Thiết. Ngày 26/4/1975, quân Giải phóng mở cuộc tấn công vào Biên Hòa, Long Bình, Trảng Bom, phá vỡ hệ thống phòng thủ của địch. Ngày 27 và 28/4/1975, quân địch hoang mang, bỏ chạy về phía Sài Gòn. Sân bay Biên Hòa bị pháo kích khiến hoạt động không quân tê liệt.
"Ngày 29/4/1975, quân Giải phóng kiểm soát hoàn toàn Biên Hòa và toàn tỉnh Đồng Nai. Các đơn vị tiếp tục truy kích, quân địch rút chạy về Sài Gòn. Trong trận đánh tại Đồng Nai, có 7 đồng đội của tôi anh dũng hy sinh. Đến ngày 30/4/1975, chúng tôi đánh vào Cát Lái để vượt cầu Sài Gòn. Khi đó, chỉ bộ binh và xe tăng tác chiến. Tại khu vực cầu Sài Gòn, đồng chí Tiểu đoàn trưởng đã hy sinh. Sau đó, chúng tôi đã điều khiển xe tăng tấn công vào trung tâm Sài Gòn và cắm cờ trên Dinh Độc Lập lúc 11 giờ 30 cùng ngày...", ông Trọng kể lại.
Nói về kỷ niệm ngày chiến thắng, ông Trọng xúc động: "Khi đó, đồng đội của tôi cắm cờ trên Dinh Độc Lập. Trong ánh mắt của các chiến sĩ tràn ngập niềm vui sướng, hạnh phúc về ngày giải phóng đất nước. Tôi ra phía trước cửa Dinh Độc Lập thì người dân đến đông đúc để chúc mừng quân Giải phóng. Người thì ôm, người tặng hoa và mang theo đồ ăn, thức uống để tặng cho bộ đội. Một số người dân hát bài Quốc ca để chúc mừng ngày chiến thắng, khiến ai nấy đều vui mừng, xúc động...".
Để ghi nhận thành tích anh dũng trong chiến đấu, Đại úy Nguyễn Đức Trọng vinh dự được Đảng, Nhà nước tặng thưởng nhiều Huân, Huy chương và Bằng khen cao quý vì góp công tham gia giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước.