(CAO) Theo quy định mới, UBND cấp xã được quyền đăng ký các sự kiện hộ tịch cho cá nhân mà không phụ thuộc địa giới hành chính. Các thủ tục như khai sinh, kết hôn, giám hộ, nhận cha mẹ con, xác nhận tình trạng hôn nhân, khai tử cùng nhiều thông tin hộ tịch khác đều có thể được giải quyết linh hoạt tại bất kỳ địa phương nào.
Chiều ngày 23/4, tại Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội đã biểu quyết thông qua Luật Hộ tịch (sửa đổi), có hiệu lực thi hành từ ngày 1/3/2027.
Đây là dự thảo Luật nhận được nhiều sự quan tâm của các đại biểu Quốc hội. Báo cáo về việc tiếp thu, giải trình, chỉnh lý và hoàn thiện dự thảo Luật Hộ tịch (sửa đổi) trước khi tiến hành biểu quyết, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết, trên cơ sở tiếp thu ý kiến của các đại biểu Quốc hội, Chính phủ đã rà soát, chỉnh lý toàn diện dự thảo Luật theo hướng bảo đảm phù hợp với yêu cầu đổi mới tư duy lập pháp, trong đó Luật tập trung quy định những nội dung mang tính nguyên tắc, ổn định, thuộc thẩm quyền Quốc hội; hạn chế quy định chi tiết, tăng tính linh hoạt trong tổ chức thực hiện.
Dự thảo Luật gồm 4 Chương, 30 Điều, sau khi chỉnh lý bảo đảm tính hợp hiến, tính thống nhất với các luật có liên quan; đồng thời, cụ thể hóa chủ trương đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, cải cách thủ tục hành chính, chuyển đổi số trong lĩnh vực hộ tịch. Các quy định được hoàn thiện bảo đảm rõ ràng, chặt chẽ, khả thi, bám sát thực tiễn, tạo thuận lợi tối đa cho người dân và nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước.
Với 488/492 đại biểu (chiếm tỷ lệ 97,60% tổng số ĐBQH) tán thành, Quốc hội thông qua Luật Hộ tịch (sửa đổi)
Về phân cấp triệt để thẩm quyền đăng ký hộ tịch, đăng ký hộ tịch không phụ thuộc địa giới hành chính và ủy quyền ký giấy tờ hộ tịch, Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng cho biết, Chính phủ đã rà soát, đánh giá toàn diện và nhận thấy các điều kiện, nguồn lực bảo đảm việc thực hiện đăng ký hộ tịch không phụ thuộc địa giới hành chính đã được bảo đảm.
Theo đó, Cơ sở dữ liệu hộ tịch đã được đưa vào vận hành thống nhất trên toàn quốc, kết nối, chia sẻ, cung cấp thông tin hộ tịch với các cơ sở dữ liệu có liên quan, nhất là Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và các hệ thống giải quyết thủ tục hành chính của các địa phương. Các cơ quan đăng ký hộ tịch đã thực hiện việc tra cứu dữ liệu hộ tịch phi địa giới để phục vụ giải quyết thủ tục hành chính.
Thực tiễn triển khai công tác đăng ký hộ tịch không phụ thuộc địa giới hành chính theo mô hình chính quyền địa phương 02 cấp từ ngày 01/7/2025 đến nay cho thấy hoạt động đăng ký hộ tịch cơ bản ốn định, không phát sinh vướng mắc lớn.
Về ủy quyền ký giấy tờ hộ tịch, tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội, dự thảo Luật đã được chỉnh lý theo hướng linh hoạt: không hạn chế ủy quyền đối với giấy chứng tử nhằm bảo đảm giải quyết kịp thời; đối với Giấy khai sinh và Giấy chứng nhận kết hôn - là các giấy tờ hộ tịch gốc, quan trọng, việc quy định do Lãnh đạo Ủy ban nhân dân cấp xã ký là cần thiết để bảo đảm tính chặt chẽ, trang trọng.
Về đăng ký khai sinh, khai từ theo phương thức chủ động, tiếp thu ý kiến đại biểu Quốc hội, Chính phủ đã bổ sung lộ trình thực hiện đăng ký khai sinh, khai tử theo phương thức chủ động thống nhất trên toàn quốc chậm nhất là từ ngày 01/01/2031. Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng nhấn mạnh, đây là cải cách lớn, chuyển từ cơ chế “người dân yêu cầu” sang “cơ quan nhà nước chủ động phục vụ”, đòi hỏi hoàn thiện đồng bộ hạ tầng số và kết nối dữ liệu, đặc biệt trong lĩnh vực y tế.
Về ghi vào số hộ tịch sự kiện, thông tin hộ tịch của công dân Việt Nam đã giải quyết tại cơ quan có thẩm quyền nước ngoài, dự thảo Luật đã được chỉnh lý theo hướng bảo đảm nguyên tắc: các sự kiện, thông tin hộ tịch của công dân Việt Nam đã được cơ quan có thẩm quyền nước ngoài giải quyết, nếu không trái với pháp luật Việt Nam thì được ghi vào số hộ tịch. Đồng thời, giao Chính phủ quy định chi tiết để bảo đảm tính thống nhất, khả thi trong tổ chức thực hiện.