Sáng 29/10, tại Hội trường Thành phố, HĐND TPHCM khóa XI, nhiệm kỳ 2026-2031, khai mạc Kỳ họp thứ sáu (kỳ họp chuyên đề). Trọng tâm kỳ họp là kết nối ba yếu tố không thể tách rời: quy hoạch mở ra tầm nhìn, thể chế mở đường cho đổi mới, nguồn lực đưa chủ trương vào thực tiễn; qua đó tạo nền tảng để Thành phố phát huy tiềm năng, tháo gỡ điểm nghẽn, phát triển nhanh và bền vững.
Chủ tịch HĐND TPHCM Võ Văn Minh chủ trì kỳ họp; tham dự có Phó Bí thư Thường trực Thành ủy TPHCM Lê Quốc Phong, Chủ tịch UBND TPHCM Nguyễn Văn Được, Phó Bí thư Thành ủy Văn Thị Bạch Tuyết, Phó Bí thư Thành ủy TPHCM Nguyễn Sinh Nhật Tân.
Nghị quyết phải sớm phát huy hiệu quả trong thực tiễn
Phát biểu khai mạc, Chủ tịch HĐND TPHCM Võ Văn Minh nhấn mạnh, sau sắp xếp địa giới hành chính, TPHCM có không gian phát triển rộng lớn hơn, hội tụ nhiều tiềm năng, nguồn lực và cơ hội mới, đồng thời đứng trước yêu cầu ngày càng cao về chất lượng tăng trưởng, hạ tầng kết nối, quản trị đô thị, bảo vệ môi trường và nâng cao đời sống Nhân dân. Thành phố phải nhanh chóng chuyển tiềm năng thành động lực, cơ chế thành hành động, nguồn lực thành kết quả; phấn đấu tăng trưởng hai con số gắn với phát triển bền vững, bao trùm và nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân.
Quang cảnh kỳ họp
HĐND TPHCM xem xét 47 tờ trình, dự thảo nghị quyết, tập trung vào ba trụ cột có quan hệ chặt chẽ: quy hoạch định hình tầm nhìn và không gian phát triển; thể chế tạo động lực, tháo gỡ điểm nghẽn; ngân sách, đầu tư công và các dự án trọng điểm.
Một trong những nội dung có ý nghĩa chiến lược được Chủ tịch HĐND TPHCM nhấn mạnh là Quy hoạch tổng thể TPHCM thời kỳ 2025-2050, tầm nhìn 100 năm. Đây là quyết sách quan trọng, định hình cấu trúc không gian, mô hình phát triển và năng lực cạnh tranh của Thành phố trong dài hạn. Đặc biệt, quy hoạch không chỉ mở rộng không gian phát triển và thu hút đầu tư mà phải hướng đến giải quyết căn cơ những điểm nghẽn tồn tại nhiều năm như ùn tắc giao thông, ngập nước, ô nhiễm môi trường; đồng thời bảo tồn giá trị văn hóa, bảo đảm an sinh xã hội, thích ứng biến đổi khí hậu và nâng cao chất lượng sống của người dân.
Cùng với Quy hoạch tổng thể, kỳ họp xem xét 17 dự thảo nghị quyết triển khai Luật Phát triển đô thị, liên quan đến nhiều lĩnh vực quan trọng như huy động vốn, khu thương mại tự do, logistics, kinh tế biển, khu công nghệ cao, phát triển văn hóa, thể thao, bảo tồn di sản, thu hút nhân lực chất lượng cao, y tế và quản trị đô thị. Đây là cơ hội quan trọng để Thành phố phát huy tính chủ động, mở rộng dư địa phát triển, tháo gỡ các điểm nghẽn và nâng cao chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp.
Việc ban hành các chính sách mới phải bảo đảm tính khả thi, có căn cứ pháp lý và phù hợp với thực tiễn. Chủ tịch HĐND TPHCM đề nghị các đại biểu tập trung làm rõ đối tượng, phạm vi, điều kiện áp dụng, tác động của từng chính sách; đặc biệt chú trọng cơ chế huy động, phân bổ và khai thác nguồn lực, bảo đảm hài hòa lợi ích giữa Nhà nước, người dân và doanh nghiệp. "Tinh thần khẩn trương nhưng không nóng vội; đổi mới, đột phá nhưng đúng thẩm quyền, minh bạch và chặt chẽ. Mỗi nghị quyết được ban hành phải sớm phát huy hiệu quả trong thực tiễn, không để độ trễ thể chế làm lỡ cơ hội phát triển”, ông Võ Văn Minh nhấn mạnh.
HĐND TPHCM xem xét các chính sách về y tế, văn hóa, thể thao, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo, giảm nghèo và các vấn đề cấp thiết của đời sống xã hội. Qua đó, bảo đảm sự gắn kết giữa phát triển kinh tế với tiến bộ, công bằng xã hội và nâng cao chất lượng phục vụ Nhân dân.
Lãnh đạo TPHCM tham dự kỳ họp
Đối với nhóm vấn đề về ngân sách và đầu tư công, Chủ tịch HĐND TPHCM cho biết, kỳ họp sẽ xem xét các nguyên tắc, tiêu chí, định mức phân bổ chi thường xuyên; phân cấp nguồn thu, nhiệm vụ chi và tỷ lệ phân chia các khoản thu từ năm ngân sách 2027; điều chỉnh kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030. Đây là những quyết định có tác động trực tiếp đến năng lực thực thi của chính quyền các cấp, chất lượng cung ứng dịch vụ công, bảo đảm an sinh xã hội và đầu tư phát triển. Ông Võ Văn Minh yêu cầu việc phân bổ nguồn lực phải có trọng tâm, trọng điểm; ưu tiên những công trình cấp thiết, khả thi, có sức lan tỏa, thúc đẩy tăng trưởng và giải quyết những điểm nghẽn phát triển.
Đối với các dự án chỉnh trang, cải thiện môi trường, cần được xem xét toàn diện sự cần thiết, quy mô, nguồn vốn, tiến độ, hiệu quả đầu tư, sự phù hợp với quy hoạch và tác động đến quyền, lợi ích hợp pháp, đời sống người dân. Mỗi dự án phải được đặt trong định hướng phát triển tổng thể của Thành phố, gắn với khả năng cân đối nguồn lực và hiệu quả thực tế, kiên quyết khắc phục tình trạng đầu tư dàn trải, chậm triển khai, gây lãng phí nguồn lực.
Chủ tịch HĐND TPHCM Võ Văn Minh phát biểu
Khẳng định ý nghĩa của Kỳ họp thứ 6 không chỉ nằm ở số lượng nghị quyết được xem xét, quyết định, ông Võ Văn Minh cho rằng giá trị quan trọng hơn là đặt nền tảng phát triển lâu dài của Thành phố trong một tổng thể thống nhất, từ quy hoạch với tầm nhìn 100 năm, cụ thể hóa các cơ chế mới đến lựa chọn những nhiệm vụ, dự án ưu tiên.
Giao thông đa phương thức giữ vai trò kết nối các cực động lực
Tại kỳ họp, Phó Chủ tịch UBND TPHCM Nguyễn Mạnh Cường trình bày tờ trình về việc thông qua Quy hoạch tổng thể TPHCM thời kỳ 2025-2050, tầm nhìn 100 năm. Theo đó, quy hoạch tổng thể phân định rõ mục tiêu, chỉ tiêu trong thời kỳ quy hoạch đến năm 2050 với định hướng chiến lược sau năm 2050. Tầm nhìn dài hạn là cơ sở nghiên cứu, dự trữ không gian và chuẩn bị điều kiện phát triển, không thay thế các mục tiêu, chỉ tiêu của thời kỳ 2025 - 2050.
Theo lộ trình đề xuất, đến năm 2030, Thành phố có vị trí nổi trội trong khu vực Đông Nam Á; đến năm 2045 trở thành trung tâm kinh tế, văn hóa, xã hội, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo của châu Á. Đến năm 2075 và xa hơn, Thành phố hướng tới đô thị toàn cầu, thông minh, hiện đại, phát triển toàn diện, ngang tầm các đô thị phát triển trên thế giới.
Quy mô dân số được dự báo khoảng 18 triệu người vào năm 2030, khoảng 25 triệu người vào năm 2045 và hơn 27 triệu người vào năm 2050, bao gồm dân số thường trú, tạm trú trên sáu tháng và dân số quy đổi. Dự báo này đặt ra yêu cầu chuẩn bị đồng bộ về nhà ở, giao thông, trường học, y tế, môi trường và các dịch vụ thiết yếu.
Phó Chủ tịch UBND TPHCM Nguyễn Mạnh Cường phát biểu
Ý nghĩa của tầm nhìn 100 năm thể hiện ngay trong những lựa chọn hiện tại: bảo vệ hành lang sinh thái, giữ quỹ đất cho hạ tầng chiến lược, kiểm soát chuyển đổi chức năng sử dụng đất và dành không gian cho nhu cầu phát triển tương lai.
Một nội dung cốt lõi của quy hoạch là tổ chức Thành phố theo mô hình siêu đô thị đa cực, đa trung tâm, chuyển từ cấu trúc cộng gộp sau sắp xếp sang mạng lưới đô thị thống nhất, liên kết và chuyên môn hóa theo lợi thế. Cấu trúc được đề xuất gồm năm cực động lực, năm hệ liên kết chiến lược, năm trung tâm vệ tinh và 10 vùng quản trị phát triển.
Các vùng quản trị phát triển là khung định hướng, quản lý và điều phối không gian, không phải đơn vị hành chính và không làm phát sinh cấp hành chính mới. Mọi khu vực phát triển mới phải gắn với năng lực hạ tầng, khả năng cung cấp dịch vụ công và điều kiện tự nhiên.
Trong cấu trúc không gian mới, giao thông đa phương thức giữ vai trò kết nối các cực động lực, trung tâm và vùng chức năng. Quy hoạch ưu tiên đường sắt đô thị, đường sắt liên vùng, giao thông công cộng khối lượng lớn và các tuyến kết nối cảng biển, sân bay, khu công nghiệp, trung tâm logistics.
Các khu vực phát triển đô thị theo định hướng giao thông công cộng (TOD) được tổ chức đồng bộ giữa đầu tư đường sắt, quỹ đất, nhà ở, việc làm và dịch vụ. Không gian đi bộ, chức năng hỗn hợp và khả năng tiếp cận thuận tiện được chú trọng tại các đầu mối giao thông. Thành phố định hướng quản lý, khai thác không gian ngầm, tầm thấp và tầm cao, bảo đảm an toàn, kết nối đồng bộ và hiệu quả sử dụng.
Quy hoạch đặt văn hóa, giáo dục, y tế, an sinh xã hội và nhà ở trong nhóm hạ tầng nền tảng của đô thị. Mạng lưới dịch vụ được phát triển gắn với phân bố dân cư, việc làm và khả năng tiếp cận giao thông công cộng; ưu tiên nâng cấp dịch vụ tại khu vực phát triển nhanh, xa trung tâm hoặc còn hạn chế về điều kiện tiếp cận.
Nhà ở phù hợp khả năng chi trả, nhà ở xã hội, tái định cư và hạ tầng xã hội thiết yếu thuộc các nội dung ưu tiên đầu tư. Đến năm 2050, dự thảo đặt chỉ tiêu 100% dân số được cấp nước sạch, thu gom và xử lý nước thải toàn Thành phố khoảng 80%.
Các đại biểu trao đổi tại kỳ họp
Phát triển đô thị đồng thời phải thích ứng với nước biển dâng, sụt lún, ngập lụt và thiên tai. Các không gian rừng, biển, cửa sông, hành lang sông rạch và vùng dự trữ sinh thái cần được bảo vệ; hạn chế phát triển tại khu vực nguy cơ cao, kiểm soát sức chịu tải môi trường.
Qua thẩm tra, Ban Đô thị HĐND TPHCM nhận thấy hồ sơ quy hoạch cơ bản đáp ứng yêu cầu trình HĐND TPHCM xem xét, thông qua. Ban đề nghị UBND TPHCM tiếp thu đầy đủ ý kiến của các bộ, ngành Trung ương, tiếp tục hoàn thiện hồ sơ, bảo đảm đồng bộ, thống nhất và khả thi trước khi phê duyệt.
Yêu cầu tổ chức thực hiện được đặt ra cụ thể trong dự thảo nghị quyết. Sau khi nghị quyết được thông qua, UBND Thành phố có trách nhiệm tiếp thu ý kiến thẩm tra, ý kiến đại biểu; hoàn thiện hồ sơ, tổ chức phê duyệt, công bố và cung cấp thông tin quy hoạch theo quy định.
Buổi chiều các đại biểu thảo luận tại tổ về dự thảo các nghị quyết.