Ngày 16/9, Thiếu tướng Nguyễn Thành Trung, Chính ủy Bộ Tư lệnh TPHCM, Phó Trưởng ban Thường trực Ban Chỉ đạo TPHCM về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt Liệt sĩ (Ban Chỉ đạo 515 TPHCM) đã trực tiếp đến công viên Lê Thị Riêng (phường Hòa Hưng, TPHCM) để chỉ đạo công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt Liệt sĩ. Tại hiện trường, Thiếu tướng Nguyễn Thành Trung đã thông tin về hoạt động của lực lượng quy tập cũng như những nhiệm vụ đặc biệt trong thời gian qua và sắp tới.
Thông tin về nhiệm vụ tại Công viên Lê Thị Riêng, Thiếu tướng Nguyễn Thành Trung cho biết, hiện tại lực lượng chức năng đã và đang tìm đến rãnh số 2 (khu A) và đây là cơ sở quan trọng để cán bộ, chiến sĩ tiếp tục tìm kiếm những rãnh còn lại có các Liệt sĩ đã hy sinh trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968.
Thiếu tướng Nguyễn Thành Trung cho biết, thời gian qua, Bộ Tư lệnh Thành phố nhận được sự quan tâm, động viên rất lớn của cấp ủy, chính quyền địa phương, của Thường vụ Đảng ủy Quân khu 7. Đây là nguồn động viên để cán bộ, chiến sĩ Đội K74 - Bộ Tư lệnh TPHCM tiếp tục tiến hành công việc tìm kiếm, quy tập hài cốt Liệt sĩ. Hiện đơn vị đang tiến hành tổng kết giai đoạn một của "Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt Liệt sĩ”, trong đó có khu vực công viên Lê Thị Riêng. Từ kết quả tổng kết, đơn vị sẽ đánh giá những việc đã làm được và những việc cần khắc phục trong giai đoạn hai, hướng tới hoàn thành chiến dịch đúng dịp kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27/7/1947 - 27/7/2027).
Bên cạnh đó, Ban Chỉ đạo 515 của TPHCM sẽ phối hợp với Ban Chỉ đạo 515 Quân khu 7 báo cáo Thường trực Thành ủy, UBND TPHCM và Ban Chỉ đạo 515 quốc gia xin ý kiến để tổ chức Lễ viếng, lễ truy điệu và an táng các hài cốt Liệt sĩ được quy tập tại Công viên Lê Thị Riêng. Thời gian tổ chức dự kiến vào đầu tháng 10 tới.
Thiếu tướng Nguyễn Thành Trung nhấn mạnh, tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt Liệt sĩ là hai nhiệm vụ có quan hệ chặt chẽ. Tìm kiếm, quy tập mới là bước đầu; mục tiêu quan trọng tiếp theo là xác định danh tính, đưa các Liệt sĩ trở về với gia đình và đồng đội. Để thực hiện nhiệm vụ này, Bộ Tư lệnh Thành phố đã tham mưu Ban Chỉ đạo 515 TPHCM thành lập ban nghiên cứu chuyên sâu, gồm các nhà khoa học, nhà nghiên cứu, nhân chứng từng tham gia chiến đấu tại mặt trận Sài Gòn năm 1968, cùng đại diện ban liên lạc các đơn vị và lực lượng Biệt động Sài Gòn.
Các cán bộ, chiến sĩ thực hiện nhiệm vụ tìm kiếm, quy tập hài cốt Liệt sĩ tại rãnh thứ hai khu A, Công viên Lê Thị Riêng
Ban nghiên cứu có nhiệm vụ phân tích, đánh giá, đối chiếu hài cốt và di vật được phát hiện trong quá trình tìm kiếm tại khu vực Công viên Lê Thị Riêng và tư liệu lịch sử để xác định những đơn vị có thể liên quan, qua đó hỗ trợ khoanh vùng thân nhân và giám định danh tính Liệt sĩ. Mỗi di vật được tìm thấy có thể trở thành một đầu mối để đối chiếu với các tư liệu lịch sử, hình ảnh và thông tin về các đơn vị từng chiến đấu tại khu vực. Thiếu tướng Nguyễn Thành Trung dẫn chứng, trong năm 1968, lực lượng Biệt động Sài Gòn khi đánh vào Đại sứ quán Mỹ từng sử dụng khăn choàng làm tín hiệu nhận biết. Trong quá trình tìm kiếm hài cốt Liệt sĩ tại khu vực Công viên Lê Thị Riêng, lực lượng chức năng phát hiện những hài cốt có dấu hiệu liên quan đến loại vật dụng này. "Công việc hiện nay đang diễn ra với tinh thần khẩn trương, tích cực, tỉ mỉ, khoa học nhưng không vội vàng. Chúng tôi sẽ cố gắng hoàn thành nhiệm vụ này như một lời tri ân các Anh hùng Liệt sĩ”, Thiếu tướng Nguyễn Thành Trung nhấn mạnh.
Cũng trong ngày 16/9, đoàn của Câu lạc bộ truyền thống kháng chiến Khối vũ trang Biệt động Sài Gòn - Gia Định cùng các ban liên lạc Biệt động Sài Gòn cánh Tây Nam, Đội Biệt động 67A, Thiếu sinh quân Quân khu Sài Gòn - Gia Định và Bảo tàng Biệt động Sài Gòn - Gia Định đã đến dâng hoa, dâng hương tưởng niệm các Anh hùng Liệt sĩ tại Công viên Lê Thị Riêng. Trong không khí trang nghiêm, các cựu chiến binh, thành viên ban liên lạc và đại biểu đã dâng hoa, dâng hương, dành phút tưởng niệm những cán bộ, chiến sĩ đã hy sinh trong các trận đánh tại Sài Gòn - Gia Định. Buổi lễ là lời tri ân sâu nặng của đồng đội và Nhân dân; đồng thời khẳng định đất nước và Nhân dân đời đời ghi nhớ công lao của những người đã hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc.
Mùa xuân năm 1968, theo mệnh lệnh của Tổ quốc, lực lượng Biệt động Sài Gòn - Gia Định đã đồng loạt tiến công vào năm mục tiêu trọng yếu tại trung tâm Sài Gòn gồm dinh Độc Lập, tòa Đại sứ Mỹ, Bộ Tổng tham mưu, Đài phát thanh và Bộ Tư lệnh Hải quân. Cùng thời điểm, các lực lượng vũ trang và đơn vị chủ lực từ nhiều hướng tiến vào đô thành, chiến đấu quyết liệt tại cầu Chữ Y, Chợ Lớn, khu vực trường đua Phú Thọ, ngã tư Bảy Hiền, cửa ngõ sân bay Tân Sơn Nhất và nhiều địa bàn khác. Trong thế trận khốc liệt, nhiều cán bộ, chiến sĩ đã anh dũng hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc. Trước năm 1975, khu vực công viên Lê Thị Riêng từng là một phần của nghĩa trang Đô Thành, còn được gọi là nghĩa trang Chí Hòa. Nơi đây lưu giữ dấu tích liên quan nhiều cán bộ, chiến sĩ hy sinh trong các trận đánh năm 1968.
Theo báo cáo của Đội Quy tập hài cốt Liệt sĩ thuộc Bộ Tư lệnh TPHCM, ngày 16/9, các lực lượng tiếp tục triển khai công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt Liệt sĩ tại rãnh số 2, Khu A, Công viên Lê Thị Riêng. Trong ngày, lực lượng làm nhiệm vụ đã xử lý hơn 500m³ đất, tiếp tục mở rộng phạm vi tìm kiếm tại Khu A. Bộ Tư lệnh Thành phố huy động 3 máy cuốc, 1 xe ben và 2 xe tải 3,5 tấn phục vụ công tác đào, vận chuyển đất, bảo đảm tiến độ thực hiện nhiệm vụ. Kết quả trong ngày, tại rãnh số 2, Khu A, lực lượng làm nhiệm vụ đã phát hiện, quy tập được 14 bộ hài cốt Liệt sĩ, trong đó 1 bộ có di vật kèm theo. Tính từ ngày 23/6 đến hết ngày 16/9, các lực lượng đã phát hiện, quy tập được 646 bộ hài cốt Liệt sĩ, trong đó 297 bộ có di vật. Cụ thể, 613 bộ hài cốt Liệt sĩ được phát hiện, quy tập riêng lẻ và 33 bộ hài cốt Liệt sĩ tại 8 vị trí mộ tập thể (gồm 2 vị trí tại Khu A và 6 vị trí tại Khu B).
TPHCM nghiên cứu bảo tồn hố chôn tập thể Liệt sĩ tại Công viên Lê Thị Riêng
Mới đây, UBND TPHCM có văn bản chỉ đạo các đơn vị liên quan nghiên cứu phương án bảo tồn khu vực hố chôn tập thể Liệt sĩ tại Công viên Lê Thị Riêng, phường Hòa Hưng. Sở VHTT TPHCM được giao chủ trì phối hợp các cơ quan, đơn vị liên quan tiếp tục nghiên cứu, khảo sát, đánh giá hiện trạng, thu thập, xác minh và hệ thống hóa các tư liệu lịch sử về quá trình phát hiện, tìm kiếm, khai quật, quy tập hài cốt Liệt sĩ và những tài liệu liên quan. Trên cơ sở kết quả nghiên cứu, Sở VHTT TPHCM tham mưu UBND TPHCM lập hồ sơ khoa học đề nghị xếp hạng di tích theo quy định. Trường hợp đủ cơ sở để đề nghị xếp hạng di tích quốc gia, TPHCM sẽ thực hiện thủ tục xin ý kiến cơ quan quản lý nhà nước về di sản văn hóa ở Trung ương. Sở VHTT TPHCM cũng được giao nghiên cứu, đề xuất phương án khoanh vùng bảo vệ, xây dựng bia tưởng niệm, bia giới thiệu và các hạng mục phù hợp nhằm bảo tồn, phát huy giá trị địa điểm.
Dự kiến đầu tháng 10, TPHCM sẽ tổ chức lễ truy điệu và lễ an táng các hài cốt Liệt sĩ được tìm thấy tại Công viên Lê Thị Riêng
Trong thời gian nghiên cứu, lập hồ sơ khoa học đề nghị xếp hạng di tích, UBND phường Hòa Hưng được yêu cầu phối hợp với đơn vị quản lý Công viên Lê Thị Riêng thực hiện các biện pháp cần thiết để giữ nguyên hiện trạng khu vực liên quan. Không tự ý di dời, cải tạo, xây dựng hoặc thực hiện các hoạt động có thể ảnh hưởng đến yếu tố lịch sử của địa điểm khi chưa được cơ quan có thẩm quyền cho phép.
UBND TPHCM cũng giao Bộ Tư lệnh Thành phố cung cấp hồ sơ, tài liệu liên quan đến quá trình chiến đấu, hy sinh của cán bộ, chiến sĩ; quá trình phát hiện, tìm kiếm, khai quật và quy tập hài cốt Liệt sĩ tại khu vực. Các sơ đồ, bản đồ, hình ảnh, lời kể nhân chứng và những tư liệu liên quan cũng được yêu cầu tổng hợp để phục vụ đánh giá giá trị lịch sử và lập hồ sơ khoa học di tích. Sở Nội vụ TPHCM có trách nhiệm rà soát, cung cấp hồ sơ, tài liệu liên quan đến các Liệt sĩ được tìm kiếm, quy tập tại khu vực hố chôn tập thể trong phạm vi quản lý; phối hợp xác minh thông tin về số lượng, danh tính Liệt sĩ và các hồ sơ liên quan nếu có.