(CATP) Với trọng tâm là chăn nuôi bò, bà Trương Thị Kim Lân - một người phụ nữ vùng quê gió Lào cát trắng Quảng Trị - đang hướng đến xây dựng một hệ sinh thái liên kết chặt chẽ từ nguồn cung đến đầu ra, nơi người chăn nuôi được tham gia vào một mô hình minh bạch, có kiểm soát và giảm dần sự phụ thuộc vào những biến động của thị trường.
Trăn trở trước thăng trầm của ngành nông nghiệp, chăn nuôi…
Sinh ra trong một gia đình lao động gắn liền với mảnh sân, góc chợ, bà Trương Thị Kim Lân (Giám đốc Công ty 5999) sớm làm quen với nhịp sống mưu sinh. Đi lên từ những giao dịch nông sản nhỏ, bà tích lũy vốn kinh nghiệm thực tế phong phú về cách vận hành của dòng hàng và quan trọng hơn cả là tâm lý của các chủ thể tham gia chuỗi cung ứng. Chính những năm tháng lăn lộn trên thương trường đã giúp bà nhìn thấu “tử huyệt” của chuỗi giá trị nông nghiệp Việt: Sự thiếu hụt thông tin và lỗ hổng minh bạch. Người dân mù mờ về giá cả thực tế; việc mua - bán chủ yếu dựa vào niềm tin cảm tính thay vì các tiêu chuẩn kỹ thuật rõ ràng. Hệ quả là, trước bất kỳ cơn “hắt hơi sổ mũi” nào của thị trường, người nông dân luôn là mắt xích chịu tổn thương đầu tiên và nặng nề nhất.
Không cam chịu nhìn cảnh thăng trầm của nông sản nội địa, từ năm 2022, bà Lân bắt đầu những chuyến khảo sát thực tế tại các thị trường Đông Nam Á. Bà đi để học cách các quốc gia láng giềng tổ chức vùng trồng - vùng nuôi, cách họ vận hành dòng chảy logistics và thiết lập chuỗi liên kết bao tiêu chặt chẽ. Bước ngoặt lớn mở ra khi bà trực tiếp sang Lào thu mua các nguồn nguyên liệu sắn và cao su. Tận dụng lợi thế về địa lý, hành lang kinh tế Đông - Tây và chi phí logistics tối ưu, những chuyến hàng đầu tiên được đưa về Việt Nam qua cửa khẩu Lao Bảo đã giải tỏa “cơn khát” nguyên liệu thô trong nước. Nhưng quan trọng hơn, chuyến đi giúp bà định hình rõ tư duy về một nền nông nghiệp có tổ chức, đối lập hoàn toàn với thói quen sản xuất cũ.
Bà Trương Thị Kim Lân
Thời điểm đó, thị trường nguyên liệu cũng bắt đầu biến động mạnh. Cuối năm 2025, ảnh hưởng từ chi phí nhiên liệu cùng căng thẳng thương mại giữa Campuchia và Thái Lan khiến giá sắn Thái tăng cao, kéo theo áp lực lớn lên hoạt động kinh doanh nguyên liệu đầu vào. Không “ngồi yên chịu trận”, bà Lân quyết định chuyển hướng sang nhập khẩu trâu bò từ Thái Lan về Việt Nam - một bước đi vừa để thích ứng với thị trường, vừa mở ra hướng tiếp cận sâu hơn với lĩnh vực chăn nuôi mà bà Lân đã theo đuổi và quan sát trong nhiều năm.
Định hình một hệ sinh thái chăn nuôi có tổ chức
Theo bà Lân, muốn khắc phục điểm nghẽn lớn nhất của ngành nông nghiệp nói chung và ngành chăn nuôi nói riêng thì không thể chỉ kêu gọi người nông dân mà phải tổ chức lại từ gốc: Nuôi có kiểm soát, có liên kết và có hướng dẫn cụ thể. Xuất phát từ định hướng đó, hoạt động nhập khẩu và phân phối trâu bò thịt của Công ty 5999 - với nguồn cung chủ yếu từ các trang trại tại Đông Bắc Thái Lan như Khon Kaen, Udon Thani, Nong Khai và một số tỉnh của Lào gồm Savannakhet, Khammouane, Bolikhamsai, những khu vực có lợi thế về chăn nuôi đại gia súc và nguồn hàng ổn định - được bà Kim Lân xác định ngay từ đầu không chỉ dừng lại ở vai trò thương mại đơn thuần, mà là bước đi nền tảng để từng bước tổ chức lại chuỗi cung ứng trong lĩnh vực chăn nuôi.
Để xây dựng quy trình kiểm soát chất lượng xuyên suốt từ đầu vào đến khi bàn giao, bà Lân cử đại diện trực tiếp đến các trang trại tại Thái Lan và Lào để tuyển chọn trâu bò theo tiêu chuẩn đã cam kết, thay vì thu mua qua trung gian. Toàn bộ lô hàng sau đó được thực hiện đầy đủ kiểm dịch thú y tại nước xuất khẩu, hoàn thiện hồ sơ pháp lý và thông quan theo quy định. Khi về Việt Nam, vật nuôi tiếp tục được cách ly, theo dõi trước khi vận chuyển trực tiếp đến khách hàng.
Từ hướng đi cụ thể đó, khát vọng của người phụ nữ Quảng Trị là xây dựng và phát triển mô hình “chợ trâu bò” như một điểm giao dịch tập trung, nơi người nuôi có thể ký gửi, mua bán với thông tin giá cả minh bạch. Theo bà Lân, khi chuỗi được tổ chức bài bản và vận hành ổn định, thị trường sẽ bớt biến động, giá cả dần đi vào ổn định hơn, đồng thời giảm phụ thuộc vào nguồn nhập khẩu. “Khi nhiều người cùng làm được và cùng có lợi, đó mới là giá trị cao nhất. Từ đó hướng tới một ngành nông nghiệp Việt tự chủ, chất lượng và bền vững”, bà nói.