(CAO) Ở các nước phát triển đã quản lý hạn ngạch từng tàu từ 20 - 30 năm nay, còn Việt Nam chưa thực hiện nên rất khó để gỡ thẻ vàng, hoặc nếu có gỡ được thì nguy cơ tái vi phạm vẫn cao.
Ngày 6/11, thảo luận tại tổ theo chương trình Kỳ họp thứ 10 về các dự án: Luật Xây dựng (sửa đổi), Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Địa chất và khoáng sản, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của các luật trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường, đại biểu Quốc hội đã đề xuất một số giải pháp để gỡ "thẻ vàng" IUU.
Qua thảo luận, các đại biểu nhất trí cần thiết trình Quốc hội xem xét, thông qua Dự án Luật sửa đổi 15 Luật trong lĩnh vực nông nghiệp và môi trường nhằm hoàn thiện thể chế trong lĩnh vực này, giải phóng nguồn lực, khơi thông các điểm nghẽn để phục vụ phát triển kinh tế - xã hội bền vững, phù hợp với các định hướng chiến lược của Đảng và Nhà nước.
Các đại biểu thảo luận tại Tổ 11 (Đoàn ĐBQH TP Cần Thơ và Đoàn ĐBQH tỉnh Điện Biên)
Góp ý cụ thể, đại biểu Nguyễn Thanh Phương (Đoàn ĐBQH TP Cần Thơ) quan tâm tới Điều 50 tại Luật Thuỷ sản quy định về Giấy phép khai thác thủy sản. Đại biểu nêu rõ, Việt Nam bị Liên minh Châu Âu (EU) áp "thẻ vàng" về chống khai thác thủy sản bất hợp pháp, không khai báo và không theo quy định (IUU) từ năm 2017 đến nay. Thủ tướng nhấn mạnh quyết tâm trong năm 2025 phải gỡ được “thẻ vàng”, vậy nên chúng ta cần chuẩn bị kỹ để thực hiện.
Theo đại biểu Nguyễn Thanh Phương, tại Luật cũ, quy định về giấy phép khai thác thủy sản rất chi tiết; còn trong dự thảo mới, hiện lại giao nội dung này cho Chính phủ quy định, với lý do để linh hoạt, tránh phải sửa luật nhiều lần. Về quan điểm này, đại biểu thống nhất, tuy nhiên cũng cho rằng, nếu không quy định một số nguyên tắc lớn, những “điểm cứng” về giấy phép khai thác ngay trong luật, thì sẽ “không ổn”. Do đó, Luật cần phải có những điều khoản chính, còn chi tiết thì giao Chính phủ quy định, khi cần có thể điều chỉnh bằng nghị định, “như vậy sẽ hợp lý và thuận tiện hơn”.
Đại biểu Nguyễn Thanh Phương cũng kiến nghị, Cơ quan soạn thảo “nên chăng có một cái điều khoản quy định về việc khai thác thủy sản theo hạn ngạch”. Đại biểu phân tích, Luật cũ cũng đã quy định có hạn ngạch, nhưng là hạn ngạch “theo địa phương”, tức là theo năng lực khai thác của từng tỉnh. Trong khi ở nhiều nước phát triển, hạn ngạch lại được áp dụng theo từng tàu, từng nghề. Như ở châu Âu, Tây Ban Nha, Bồ Đào Nha… lại quản lý hạn ngạch theo thời gian và theo sản lượng. Nghĩa là tàu được phép khai thác đến mức sản lượng nào hoặc trong bao nhiêu giờ thì phải dừng lại để đảm bảo nguồn lợi.
Đại biểu Nguyễn Thanh Phương (Đoàn ĐBQH TP Cần Thơ) tham gia thảo luận
“Việc này không dễ làm ngay, nhưng với hệ thống giám sát hành trình tàu cá hiện nay, chúng ta cần từng bước tiếp cận. Các nước họ đã làm việc này 20 - 30 năm, còn Việt Nam chưa thực hiện nên rất khó để gỡ thẻ vàng, hoặc nếu có gỡ được thì nguy cơ tái vi phạm vẫn cao. Bởi bản chất thẻ vàng liên quan trực tiếp đến công tác quản lý. Ví dụ khai thác bất hợp pháp, khai thác không báo cáo… nếu không quản lý hạn ngạch tới từng tàu thì không thể có số liệu để báo cáo, không biết một ngày có bao nhiêu tàu đang khai thác và sản lượng bao nhiêu”-đại biểu Nguyễn Thanh Phương nhấn mạnh.
Do đó, để tránh tình trạng gỡ thẻ vàng rồi lại bị áp trở lại, đại biểu đề nghị đưa quy định về khai thác theo hạn ngạch vào luật, sau đó giao Chính phủ quy định lộ trình, phương thức triển khai. Mục tiêu là tiến tới quản lý hạn ngạch theo từng tàu, chứ không phải theo địa phương. “Vì giao địa phương thì địa phương cũng không thể quản lý được hết khi tàu hoạt động di chuyển qua nhiều vùng biển”, đại biểu nói.
Cũng quan tâm đến vấn đề này, đại biểu Nguyễn Chu Hồi (Đoàn ĐBQH TP Hải Phòng) đã đưa ra những góp ý tâm huyết về chống khai thác IUU. Đại biểu đề nghị luật hóa các "quy định xử phạt" từ thực tiễn 8 năm qua, chứ không chỉ dừng ở 14 tiêu chí nhận diện.