Người "chết" trở về... và sa lưới
Từ năm 2020 đến nay, hàng loạt vụ gian lận bảo hiểm trong các lĩnh vực nhân thọ, tai nạn và y tế đã bị phanh phui, với quy mô thiệt hại từ vài trăm triệu đến hàng tỷ đồng. Điểm chung của các vụ việc này là thủ đoạn được dàn dựng bài bản, có sự phối hợp giữa nhiều đối tượng, thậm chí có sự tiếp tay của "nội gián" trong ngành y tế hoặc các khâu liên quan, nhằm qua mặt quy trình thẩm định của doanh nghiệp bảo hiểm.
Một trong những vụ việc gây xôn xao dư luận là vụ "giả chết" tại Thanh Hóa, bị phát hiện vào năm 2025. Nguyễn Thị Thu (sinh năm 1984, trú tại phường Quang Trung, thị xã Bỉm Sơn), sau khi phát hiện mắc bệnh hiểm nghèo, rơi vào tình trạng chán nản vì nợ nần và mâu thuẫn gia đình, đã bàn bạc với mẹ ruột là Trần Thị Thập (sinh năm 1955) để dựng lên một kịch bản tinh vi.
Tô Thị Ty Na, nghi phạm giết con để nhận tiền bảo hiểm tại cơ quan điều tra. Ảnh: Công an tỉnh Quảng Nam
Theo đó, vào tháng 6/2020, Thu được làm thủ tục khai tử với lý do "đột tử". Gia đình tổ chức tang lễ đầy đủ, thậm chí lập mộ giả nhằm tạo niềm tin cho người xung quanh. Sau đó, người mẹ đứng ra hoàn tất hồ sơ với các công ty bảo hiểm để nhận tiền chi trả. Mọi việc diễn ra trót lọt trong suốt 5 năm. Tuy nhiên, đến ngày 17/12/2025, khi chính Nguyễn Thị Thu bất ngờ xuất hiện tại UBND phường để xin xóa khai tử, toàn bộ sự việc lập tức bị phát giác. Tổng số tiền bị chiếm đoạt trong vụ việc này khoảng 1,3 tỷ đồng từ 4 hợp đồng bảo hiểm tại Prudential và Phú Hưng.
Một vụ án khác gây rúng động bởi mức độ man rợ là đường dây tự gây thương tích tại Phú Thọ. Đối tượng cầm đầu là Tạ Minh Châu (sinh năm 1995), nguyên cán bộ Khoa Xét nghiệm, Trung tâm Y tế huyện Cẩm Khê. Từ giữa năm 2024, Châu đã tổ chức một nhóm hơn 10 người, chủ yếu là người quen, tham gia mua các gói bảo hiểm nhân thọ có giá trị cao. Sau đó, nhóm này tiến hành tự gây thương tích để hợp thức hóa hồ sơ yêu cầu bồi thường.
Thủ đoạn được thực hiện một cách lạnh lùng: các "nạn nhân" được đưa đến địa điểm vắng vẻ, tiêm thuốc mê rồi dùng búa và các dụng cụ khác tác động trực tiếp vào xương chậu, xương đùi để tạo ra những vết gãy giống như tai nạn thật. Sau khi nhập viện, hồ sơ bệnh án được hợp thức hóa nhờ sự tiếp tay của một số cán bộ y tế. Tổng số tiền chiếm đoạt trong đường dây này vượt quá 6 tỷ đồng trước khi bị Công an tỉnh Phú Thọ triệt phá vào tháng 11/2025.
Không dừng lại ở mức độ tự gây thương tích, một số vụ việc còn vượt qua ranh giới của tội phạm thông thường, trở thành những vụ án đặc biệt nghiêm trọng. Điển hình là vụ giết người, đốt xác nhằm trục lợi bảo hiểm xảy ra tại Lâm Đồng vào năm 2020.
Trong vụ án này, ông Đỗ Văn Minh (sinh năm 1971), cựu Bí thư Đảng ủy xã Liên Hà (huyện Lâm Hà), do thua lỗ hơn 23,7 tỷ đồng từ hoạt động kinh doanh cà phê, đã lên kế hoạch mua bảo hiểm nhân thọ với mức phí 230 triệu đồng mỗi năm, giá trị chi trả khi tử vong lên tới 18 tỷ đồng. Để thực hiện ý đồ, ngày 9/4/2020, Minh dụ cháu họ là Trần Nho Vương đến rẫy cà phê, sát hại bằng búa, sau đó dàn dựng hiện trường tai nạn giao thông, đốt xe nhằm phi tang thi thể, tạo hiện trường giả như chính mình đã tử vong. Tuy nhiên, kế hoạch nhanh chóng bị phát hiện nhờ các dấu vết ADN và những bất thường tại hiện trường.
Những vụ việc nêu trên không phải là cá biệt mà phản ánh xu hướng gian lận bảo hiểm ngày càng có tổ chức, với sự tham gia của nhiều đối tượng và nhiều mắt xích khác nhau. Tại Thanh Hóa, một nhóm cán bộ trong lĩnh vực giám định y khoa đã nâng khống tỷ lệ thương tật lên tới 95% cho một trường hợp nhằm chiếm đoạt 1,5 tỷ đồng tiền bảo hiểm.
Lực lượng chức năng dẫn giải Nguyễn Thị Thu về cơ quan điều tra. Ảnh: Công an Thanh Hóa
Tại Quảng Nam, một người mẹ thậm chí đã ra tay sát hại chính con ruột để nhận hơn 4 tỷ đồng tiền bảo hiểm, sau đó sử dụng vào mục đích cá nhân. Trong khi đó, tại khu vực Đà Nẵng và Nghệ An, một số đại lý bảo hiểm cấu kết với nhân viên y tế lập khống hàng trăm hồ sơ bệnh án, chiếm đoạt hàng tỷ đồng từ các doanh nghiệp bảo hiểm, lợi dụng kẽ hở trong quy trình xét duyệt tự động.
Đa dạng thủ đoạn qua mặt doanh nghiệp bảo hiểm
Các đối tượng gian lận không hành động một cách bột phát mà đều xây dựng kế hoạch kỹ lưỡng, có tính toán nhằm qua mặt các quy trình kiểm soát.
Trong vụ "giả chết" tại Thanh Hóa, kịch bản được chuẩn bị công phu từ đầu đến cuối. Nguyễn Thị Thu uống thuốc ngủ, giả vờ ngã trong nhà tắm để tạo tình huống tử vong tự nhiên. Gia đình sau đó tổ chức tang lễ, lập mộ giả và hoàn tất thủ tục khai tử tại chính quyền địa phương. Sau khi có giấy tờ hợp lệ, người mẹ trực tiếp liên hệ với công ty bảo hiểm để làm hồ sơ yêu cầu chi trả. Toàn bộ quá trình diễn ra suôn sẻ, không bị phát hiện trong suốt nhiều năm.
Đối với đường dây tự đục xương tại Phú Thọ, mức độ tinh vi còn cao hơn nhờ sự tham gia của "nội gián y tế". Tạ Minh Châu lợi dụng kiến thức chuyên môn để xây dựng quy trình khép kín: từ việc lựa chọn người tham gia, ký hợp đồng bảo hiểm, đến việc tạo ra thương tích và hợp thức hóa hồ sơ bệnh án. Các nạn nhân được tiêm thuốc mê, sau đó bị tác động lực vào xương để tạo ra các vết gãy phù hợp với các tình huống tai nạn thường gặp như ngã xe hoặc tai nạn lao động. Sau khi nhập viện, hồ sơ chẩn đoán hình ảnh và bệnh án được chỉnh sửa nhằm đảm bảo tính hợp lệ khi gửi đến công ty bảo hiểm. Số tiền bồi thường sau đó được chia theo tỷ lệ đã thỏa thuận, tạo thành một "dây chuyền" gian lận khép kín.
Cơ quan điều tra tổ chức thực nghiệm điều tra vụ án đục xương để trục lợi bảo hiểm Ảnh: Công an tỉnh Phú Thọ
Trong vụ án tại Lâm Đồng, Đỗ Văn Minh đã tính toán kỹ lưỡng từ việc mua bảo hiểm, lựa chọn nạn nhân cho đến cách thức dàn dựng hiện trường. Sau khi gây án, đối tượng tạo hiện trường giả bằng cách tông xe vào cột mốc giao thông rồi đốt cháy nhằm làm biến dạng thi thể, gây khó khăn cho công tác nhận dạng. Sau đó, Minh bỏ trốn, để lại hiện trường và kỳ vọng gia đình sẽ đứng ra làm thủ tục nhận tiền bảo hiểm.
Ngoài ra, các thủ đoạn như nâng khống tỷ lệ thương tật, làm giả bệnh án, lập hồ sơ khống... đều dựa trên sự cấu kết giữa các cá nhân trong hệ thống, từ y tế đến đại lý bảo hiểm. Điểm chung là khai thác lòng tin, tận dụng kẽ hở trong quy trình kiểm tra và lựa chọn thời điểm mà việc đối soát còn lỏng lẻo.
Không dễ qua mặt cơ quan điều tra
Trước tình hình trên, lực lượng Công an tại nhiều địa phương đã vào cuộc quyết liệt, nhanh chóng phát hiện và xử lý hàng loạt vụ án.
Trong vụ "giả chết" tại Thanh Hóa, ngay khi Nguyễn Thị Thu xuất hiện để xin xóa khai tử, cơ quan chức năng đã lập tức xác minh và phát hiện dấu hiệu bất thường. Hồ sơ nhanh chóng được chuyển lên Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an tỉnh Thanh Hóa. Chỉ trong thời gian ngắn, bằng các biện pháp nghiệp vụ đồng bộ, cơ quan điều tra đã thu thập đầy đủ chứng cứ, buộc các đối tượng phải thừa nhận hành vi phạm tội. Tháng 12/2025, vụ án được khởi tố về tội "Gian lận trong kinh doanh bảo hiểm", các đối tượng bị tạm giữ hình sự.
Đối với đường dây tự đục xương tại Phú Thọ, Công an tỉnh đã tiến hành bắt giữ đồng loạt các đối tượng vào tháng 11/2025. Đặc biệt, cơ quan điều tra đã tổ chức thực nghiệm hiện trường, tái hiện toàn bộ quy trình gây thương tích để củng cố chứng cứ và làm rõ vai trò của từng cá nhân liên quan, trong đó có các cán bộ y tế. Vụ án hiện đang được mở rộng điều tra, các bị can đối mặt với mức án từ 3 đến 7 năm tù theo quy định của Bộ luật Hình sự.
Trong vụ án Đỗ Văn Minh, nhờ các biện pháp giám định ADN và phân tích hiện trường, cơ quan công an nhanh chóng làm rõ bản chất vụ việc. Đối tượng bị bắt giữ và bị truy tố với nhiều tội danh nghiêm trọng. Năm 2021, Tòa án nhân dân tỉnh Đắk Nông đã tuyên án tử hình; đến năm 2022, cấp phúc thẩm giữ nguyên bản án, khẳng định tính chất đặc biệt nghiêm trọng của hành vi phạm tội.
Các vụ án khác liên quan đến nâng khống thương tật, làm giả hồ sơ y tế tại Thanh Hóa, Quảng Nam, Đà Nẵng... cũng lần lượt bị khởi tố và xử lý nghiêm minh. Nhiều đối tượng đã bị bắt giữ, truy tố, qua đó góp phần răn đe và ngăn chặn các hành vi tương tự.
Những bản án nghiêm khắc và các quyết định khởi tố liên tiếp được ban hành không chỉ xử lý các đối tượng vi phạm mà còn phát đi thông điệp mạnh mẽ: mọi hành vi gian lận bảo hiểm, dù được che giấu tinh vi đến đâu, cũng sẽ bị phát hiện và xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật.